Język koreański- co musisz wiedzieć?

Lubisz K-pop? Spędzasz całe noce oglądając K-dramy? A może interesuje Cię sytuacja polityczna we wschodniej Azji? Każdy powód jest dobry, żeby zainteresować się koreańskim. Pozwól że opowiem Ci o tym fascynującym języku i jego cechach charakterystycznych.

Koreański alfabet- hangul oraz wymowa

Koreańczycy używają alfabetu zwanego hangulem. Składa się on z 24 liter podstawowych oraz 16 złożonych. Litery łączą się ze sobą w bloczki o kształcie kwadratu, jeden bloczek odpowiada jednej sylabie. Słowa to po prostu zestawione ze sobą bloczki sylabowe. Większość liter koreańskich ma swój dokładny odpowiednik w języku polskim, ale część z nich jest unikatowa. Są to np. litery przydechowe takie jak ㅋlub ㅍ oraz litery podwójne m.in. ㄲ i ㄸ.

Zapraszam do przeczytania mojego postu poświęconego hangulowi. Omawiam w nim dokładnie poszczególne litery, zasady budowania sylab i słów oraz najważniejsze reguły wymowy.

Gramatyka

Przejdźmy do mojej ulubionej części, czyli gramatyki! Zdania w języku koreańskim są zbudowane zupełnie inaczej niż w polskim czy angielskim i potrzeba trochę czasu, żeby zrozumieć ich logikę. Z drugiej strony, dzięki temu ich nauka jest świetną przygodą 🙂

Szyk zdania

Podstawowy szyk zdania w koreańskim to SOV czyli Subject (Podmiot) -Object (Dopełnienie)-Verb (Orzeczenie).

Np. zdanie „Mężczyzna je hamburgera.” zapisane według koreańskiego wzoru brzmiałoby: „Mężczyzna hamburgera je.” Po przetłumaczeniu wyjdzie nam:

남자가 햄버거를 먹어요.

Przyjrzyjmy się dokładnie elementom tego zdania:

남자	namdża	mężczyzna
가	ga	partykuła podmiotu
햄버거	hembogo	hamburger
를	ryl	partykuła dopełnienia
먹어요	mogojo*	je

Taki układ zdania może być dla obcokrajowca szczególnie kłopotliwy, jeśli będzie ono bardziej rozbudowane. Trzeba zawsze pamiętać, że orzeczenie jest na końcu. Np. zdanie „Mężczyzna zjadł wczoraj hamburgera w restauracji” będzie wygladało tak:

남자가 어제 식당에서 햄버거를 먹었어요.

Przeanalizujmy znowu elementy zdania:

남자	namdża	mężczyzna
가	ga	partykuła podmiotu
어제	odże	wczoraj
식당	sikdang	restauracja
에서	eso	partykuła lokacji
햄버거	hembogo	hamburger
를	ryl	partykuła dopełnienia
먹었어요	mogossojo*	jadl/zjadł

Warto też pamiętać, że tylko miejsce orzeczenia w zdaniu jest bezwzględnie ustalone. Jego pozostałe części mogą pojawić się w różnej kolejności i nadal będzie to gramatycznie poprawne, choć mniej lub bardziej naturalne.

Partykuły

Pewnie rzuciły Ci się w oczy partykuły takie jak 가, 를 oraz 에서 w omawianym przeze mnie wyżej zdaniu. To kolejny unikatowy aspekt koreańskiego. Najprościej mówiąc, dodaje się je do wyrazów, żeby nadać im konkretne funkcje w zdaniu. Np. partykuła 가 wskazuje, że słowo przed nią jest podmiotem, a partykuła 를 wskazuje na dopełnienie.

Partykuł w koreańskim nie ma zbyt wiele i większość z nich da się szybko zrozumieć. W języku mówionym często pomija się też niektóre partykuły, szczególnie jeśli kontekst jest jasny. Koreańczycy lubią upraszczać zdania, kiedy jest to możliwe.

Oto niektóre z najważniejszych partykuł w koreańskim:

는/은	nyn/yn	partykuła tematu
이/가	i/ka	partykuła podmiotu
를/을	ryl/yl	partykuła dopełnienia
에	e	partykuła lokacji
부터	buto*	od
까지	kadżi**	do
와	ła	z
들	tyl	partykuła liczby mnogiej

Rodzaje, osoby, liczba mnoga? Nie w koreańskim

W koreańskim nie istnieje rodzaj męski, żeński czy nijaki. To duże ułatwienie, szczególnie w porównaniu z językiem polskim. W polskim rozróżniamy np. pomiędzy „jadłyście” a „jedliście”, w koreańskim w obu przypadkach będzie to po prostu 먹었어요.

Co ciekawe, koreańskie rzeczowniki nie mają liczby mnogiej. Można co prawda dodać partykułę 들, żeby podkreślić mnogość, ale bardzo często się jej nie stosuje. Zerknijmy jeszcze raz na przykładowe zdanie z wcześniej:

남자가 햄버거를 먹어요- Mężczyzna je hamburgera.

Bez sprecyzowania w zdaniu dokładnej liczby hamburgerów, nie możemy określić czy mężczyzna je jednego, czy, na przykład, dziesięć.

Wspomniałem wcześniej, że „jadłyście” i „jedliście” na koreański przetłumaczymy tak samo- 먹었어요. Na tym się jednak nie kończy. Słowa „jadłem”, „jadłaś”, „jedli”, „jadły” itd. będą miały identyczne tłumaczenie. Koreańskie czasowniki nie odmieniają się przez osoby. To kolejna świetna wiadomość dla tych, którzy nie cierpią wkuwania tabelek odmian :).

Kontekst ma znaczenie!

Brak męczącej nauki odmian wszystkich możliwych części mowy to na pewno spora zaleta, ale ma ona swoją cenę. Wróćmy do przykładu 먹었어요 (Czasownik „jeść” w czasie przeszłym). Skoro wiemy, że to słowo może określić każdą osobę w liczbie pojedynczej lub mnogiej, to nie możemy wiedzieć o kim mowa bez znajomości kontekstu. Sytuację dodatkowo utrudnia fakt, że w koreańskim zaimki osobowe również czasami się pomija.

Jako, że zdania w koreańskim bywają niejednoznaczne, a Koreańczycy lubią je dodatkowo skracać i upraszczać, umiejętność czytania i słuchania ze zrozumieniem, a czasem nawet odrobina dedukcji są zdecydowanie przydatne. Na szczęście można je rozwinąć w toku nauki :).

Poziomy formalności

W koreańskim występują trzy podstawowe poziomy formalności. O tym, który z nich jest w danym momencie używany, informuje nas końcówka czasownika, inna dla każdego poziomu.

• Poziom grzeczny, formalny. Końcówka czasownika: ㅂ니다

Ten poziom formalności jest zazwyczaj uczony jako pierwszy w podręcznikach do koreańskiego, mimo że nie jest najczęściej używany. Jest to bardzo formalna mowa, którą można usłyszeć np. w ogłoszeniach w metrze, programach informacyjnych, czy przemówieniach polityków. W codziennym życiu rzadko się ją stosuje, poza paroma utartymi zwrotami. Być może kojarzysz słowo 감사합니다 (kamsahamnida; dziękuję). Jest to po prostu czasownik 감사하다 użyty w najwyższym stopniu formalności. Wszystkie czasowniki będą miały tutaj końcówkę ㅂ니다 (mnida).

Przykładowe zdanie: 집에 갑니다 (Idę do domu).

• Poziom grzeczny, nieformalny. Końcówka czasownika: 요

Tego stopnia formalności używa się w większości codziennych sytuacji np. kiedy pytamy o coś nieznajomą osobę, w sklepach, restauracjach itd. Także kiedy rozmawiamy z osobą w podobnym wieku do nas, o ile nie mamy z nią bardzo bliskiej relacji, użyjemy końcówek 요.

Przykładowe zdanie: 집에 가요 (Idę do domu).

• Pozom nieformalny

Poziom nieformalny, czyli 반말 (panmal) tworzy się poprzez odcięcie 요 od czasownika z poziomu grzecznego, nieformalnego, który omawiałem poprzednio.

W ten sposób np. 먹어요 zmienia się w 먹어, a 가요 w 가.

Tego stopnia formalności używa się wobec bliskich przyjaciół lub osób młodszych. Coraz częściej widuje się też dzieci używające 반말u w rozmowach z rodzicami, jako znak poufałości. Tradycyjnie dzieci używały bardziej formalnej mowy w kontaktach ze starszymi członkami rodziny.

Przykładowe zdanie: 집에 가 (Idę do domu).

Honoryfikatywność

W Korei hierarchia społeczna zawsze była bardzo istotna. Osoby starsze oraz o wyższym statusie były traktowane w szczególny sposób, do dzisiaj widać to zjawisko w wielu sferach życia w Korei. Ślady tych tradycji można też spotkać w języku.

Kiedy mówimy o kimś o wyższym statusie bądź osobie starszej od nas, dodajemy 시/세 do rdzenia czasownika opisującego czynność tej osoby. Np. 보다 (widzieć, patrzeć) zmienia się w 보시다, 가다 (iść, jechać) w 가시다 itd.

Zerknijmy na przykładowe zdania i ich elementy:

이 영화를 보셨어요? – Czy widział/a Pan/i ten film?

이	영화	를	보셨어요?
i	jonghła	ryl	posiossojo*
ten	film	partykuła dopełnienia	widział/a Pan/i? (honoryfikatywna odmiana)

내일 어디에 가세요? – Dokąd Pan/i jutro idzie?

내일	어디	에	가세요?
neil	odi	e	kasejo*
jutro	dokąd	partykuła lokacji	idzie Pan/i? (honoryfikatywna odmiana)

Do niektórych czasowników nie dodaje się honoryfikatywnego 시. Zamiast tego, zastępuje się je specjalnymi czasownikami wyrażającymi szacunek.

Na przykład:

Zwykły czasownik	Honoryfikatywny czasownik
먹다 (mokta-jeść)	드시다 (tysida- jeść)
자다 (czada- spać)	주무시다 (czumusida- spać)
있다 (itta- być)	계시다 (kjesida- być)

Słownictwo

Koreańskie i sino-koreańskie

Język koreański cechuje się bardzo rozbudowanym słownictwem. Poza wyrazami o pochodzeniu koreańskim, możemy znaleźć w nim ogromną liczbę zapożyczeń z chińskiego. Szacuje się, że może ona sięgać nawet 50-60% wszystkich słów w języku.

Słowa pochodzenia chińskiego (sino-koreańskie) w większości wyrażają abstrakcyjne i złożone idee. Można znaleźć ich szczególnie dużo w formalnym języku i literaturze.

Zapożyczenia z chińskiego występują w koreańskim w postaci jednosylabowych morfemów, odpowiadających jednemu znakowi hanjy. Te morfemy zazwyczaj nie są samodzielnymi słowami, stają się nimi w połączeniu z innym morfemem.

Na przykład morfem 학(學) nie jest samodzielnym wyrazem, ale występuje w wielu słowach związanych z nauką

Oto niektóre z nich:

학생	hakseng	uczeń
학교	hakkjo*	szkoła
학기	hakki	semestr
대학	tehak	uniwersytet
학자	hakdża	uczony
방학	panghak	wakacje szkolne
화학	hłahak	chemia

Konglish

Koreański jest pełen zapożyczeń z angielskiego. Głównie chodzi o słowa związane z nową technologią lub pojęcia, które pojawiły się w Korei relatywnie niedawno i nie miały wcześniej przypisanego koreańskiego wyrazu. Jako że koreański i angielski są zupełnie innymi językami, także jeśli chodzi o wymowę, angielskie zapożyczenia zostały zmodyfikowane tak, żeby dało się je zapisać w hangulu. Z tego powodu, wiele z nich jest trudnych do rozpoznania nawet przez Amerykanów czy Brytyjczyków.

Niektóre przykłady zapożyczeń:

샌드위치	sendyłici	kanapka
와인	łain	wino
주스	dżusy	sok
디저트	didżoty*	deser
사이즈	saidży	rozmiar

Poza bezpośrednimi zapożyczeniami, w koreańskim występuje też dużo słów i zwrotów pochodzenia angielskiego, które Koreańczycy wykorzystują w innym znaczeniu od oryginału

Na przykład:

헬스	helsy	siłownia
셀프	selpy*	samoobsługa
서비스	sobisy	za darmo (w restauracji, barze itp.)
개그맨	kegymen	komik
화이팅	hłaiting**	powodzenia!; dasz radę!

Dwa systemy liczbowe i klasyfikatory

Jedną z trudniejszych rzeczy dla początkujących uczniów koreańskiego jest oswojenie się z liczbami oraz ich użyciem w zdaniach. Koreański ma dwa systemy liczbowe- rdzenny koreański oraz sino-koreański. Oba są wykorzystywane na co dzień, w różnych sytuacjach. Na przykład kiedy podajemy czas w koreańskim, godzinę podaję się jako liczbę rdzennie koreańską, a minutę- sino-koreańską.

Koreański wykorzystuje też w zdaniach klasyfikatory, czyli „jednostki” używane do policzenia sztuk czy osób. Różne kategorie przedmiotów mają specjalne klasyfikatory.

Spójrzmy na zdanie „Widzę trzy koty” po koreańsku.

고양이 세 마리 봐요.

고양이	세	마리	봐요
kojangi*	se	mari	płajo**
kot	trzy	klasyfikator dla zwierząt	widzę

Widzimy, że nie wystarczy podać liczby oraz rzeczy, którą liczymy. Musimy użyć jeszcze klasyfikatora, w tym przypadku 마리 (klasyfikator dla zwierząt).

Poniżej przykłady często używanych klasyfikatorów:

개	ke	ogólny klasyfikator dla rzeczy
명	mjong	klasyfikator dla ludzi
마리	mari	klasyfikator dla zwierząt
대	te	klasyfikator dla samochodów i maszyn
병	pjong	klasyfikator dla butelek
권	kłon	klasyfikator dla książek, zeszytów

Tutaj zakończę to krótkie wprowadzenie do koreańskiego. Mam nadzieję, że udało mi się chociaż trochę zarazić Cię moją pasją do tego języka :). Jesteś teraz na dobrej drodze do rozpoczęcia fascynującej przygody, jaką jest nauka koreańskiego! Jeżeli chcesz, żebym Ci w niej towarzyszył, zapraszam na prywatne lekcje online.